Góc làm việc tại nhà: tách được việc và nghỉ

Làm việc tại nhà ngày càng phổ biến, và vấn đề lớn nhất thường không phải thiếu bàn ghế tốt mà là không tách được thời gian làm việc khỏi thời gian nghỉ.

Bố trí không gian là công cụ hiệu quả để tạo ra ranh giới đó.

Nguyên tắc: một chỗ chỉ để làm việc

Nếu có thể, hãy có một vị trí cố định chỉ dùng để làm việc. Lý do:

• Não liên kết không gian với hoạt động — ngồi vào chỗ đó là tín hiệu bắt đầu làm việc.
• Rời khỏi chỗ đó là tín hiệu kết thúc.
• Không phải dọn đi dọn lại mỗi ngày.

Điều nên tránh nhất: làm việc trên giường. Nó làm mờ ranh giới giữa làm việc và nghỉ ngơi theo cả hai chiều — bạn khó tập trung khi làm, và khó ngủ khi nghỉ. Ngoài ra tư thế trên giường gây hại cho cổ và lưng.

Khi không có phòng riêng

Đây là hoàn cảnh của phần lớn người:

• Chọn một góc và giữ cố định. Dù chỉ là một góc bàn ăn, hãy luôn ngồi cùng chỗ đó.
• Dùng vật đánh dấu. Một tấm thảm nhỏ, một cái đèn riêng, một chậu cây — dấu hiệu rằng đây là khu vực làm việc.
• Ngăn bằng kệ hoặc rèm nếu có thể — không cần kín, chỉ cần tạo cảm giác phân vùng.
• Nếu phải dùng chung bàn ăn: có một hộp đựng toàn bộ đồ làm việc, lấy ra khi bắt đầu và cất đi khi kết thúc. Việc cất đi chính là nghi thức kết thúc ngày làm việc.
• Quay mặt vào tường thay vì vào khu sinh hoạt nếu bạn dễ bị phân tâm.

Về hướng ngồi

Đây là chi tiết được nói nhiều, và có phần có cơ sở:

Nhiều người thấy khó chịu khi ngồi quay lưng ra cửa hoặc ra lối đi — vì không nhìn thấy ai vào và dễ bị giật mình. Cảm giác này là thật và ảnh hưởng tới khả năng tập trung.

Bố trí thường thoải mái hơn:

• Nhìn được cửa ra vào, nhưng không ngồi ngay đối diện thẳng cửa.
• Lưng tựa vào tường hoặc vào một vật vững.
• Không ngồi quay lưng ra khu vực có người qua lại.
• Nếu buộc phải quay lưng ra cửa, dùng một tấm gương nhỏ để nhìn thấy phía sau.

Đây là ví dụ về chỗ mà lời khuyên truyền thống và lý do tâm lý trùng nhau.

Ánh sáng

Yếu tố ảnh hưởng nhiều nhất tới việc làm lâu mà không mệt:

• Đặt bàn gần cửa sổ nếu có thể, nhưng không để màn hình quay thẳng ra cửa sổ — ánh sáng phía sau màn hình gây chói và mỏi mắt.
• Ánh sáng tự nhiên từ bên cạnh là bố trí tốt nhất.
• Đèn bàn đặt phía đối diện tay thuận để không tạo bóng khi viết.
• Kết hợp ánh sáng chung của phòng với đèn bàn — chỉ có đèn bàn trong phòng tối gây mỏi mắt.
• Tránh chói — điều chỉnh rèm theo giờ trong ngày.

Tư thế và sức khoẻ

Đây là phần quan trọng vì bạn ngồi nhiều giờ mỗi ngày:

• Màn hình: đỉnh màn hình ngang hoặc hơi thấp hơn tầm mắt, cách khoảng một cánh tay.
• Ghế: tựa được lưng, chân đặt phẳng xuống sàn. Nếu chân không chạm đất, dùng bệ kê.
• Bàn: khuỷu tay tạo góc thoải mái, vai thả lỏng không nhô lên.
• Nếu dùng máy tính xách tay, cân nhắc kê máy lên và dùng bàn phím rời — dùng lâu ở tư thế gập cổ gây đau cổ vai.
• Đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng làm việc — đây là điều quan trọng nhất và dễ quên nhất.
• Nghỉ mắt — nhìn ra xa định kỳ.

Giảm phân tâm

• Quay mặt khỏi khu vực có hoạt động sinh hoạt.
• Điện thoại để ngoài tầm với khi cần tập trung sâu.
• Bàn chỉ có những gì cần cho công việc đang làm.
• Thoả thuận với người trong nhà về khung giờ không làm phiền.
• Nếu có tiếng ồn không kiểm soát được, dùng tai nghe.

Kết thúc ngày làm việc

Đây là phần khó nhất của làm việc tại nhà, và cũng là phần bố trí không gian giúp được nhiều nhất:

• Có một nghi thức kết thúc — tắt máy, dọn bàn, cất đồ, tắt đèn làm việc.
• Rời khỏi khu vực đó sau khi xong.
• Nếu làm ở phòng có thể đóng cửa, hãy đóng.
• Không mang thiết bị công việc vào phòng ngủ.
• Thay quần áo — nghe nhỏ nhưng nhiều người thấy hiệu quả.

Không có ranh giới, làm việc tại nhà dễ biến thành làm việc mọi lúc — và đây là nguyên nhân kiệt sức phổ biến.

Vài chi tiết khác

• Cây xanh — chọn loại phù hợp với mức sáng thật. Nhiều người thấy có cây trên bàn dễ chịu hơn.
• Giữ bàn gọn. Bàn bừa làm tăng cảm giác căng thẳng.
• Không gian phía trước tầm nhìn — nếu ngồi sát tường, treo một bức tranh hoặc để một khoảng trống dễ nhìn thay vì mặt tường trống ngay trước mặt.
• Nhiệt độ và thông gió — phòng bí làm giảm khả năng tập trung rõ rệt.

Một điều đáng nhớ

Với làm việc tại nhà, không gian làm hai việc: giúp bạn tập trung khi làm, và giúp bạn dừng lại khi hết giờ.

Phần thứ hai quan trọng hơn nhiều người nghĩ — và nó không đòi hỏi phòng riêng hay đồ đắt tiền, chỉ cần một ranh giới rõ ràng mà bạn thực sự tôn trọng.

Câu hỏi thường gặp